CRISSP-HUBrussel, Universiteit Leiden, Universiteit Antwerpen en de Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde hebben het genoegen U uit te nodigen voor de reeks hoor-/werkcolleges
Historische grammatica van het Nederlands en zijn dialecten
Gedoceerd door prof. dr. Jan Goossens, emeritus hoogleraar historische taalkunde, dialectologie en middeleeuwse literatuur aan de Katholieke Universiteit Leuven en de Westfälische Wilhelms-Universität Münster.
Jan Goossens is zonder twijfel een van onze indrukwekkendste en productiefste taalgeleerden. Werken van zijn hand met internationale weerklank zijn: Strukturelle Sprachgeographie (1969), Was ist Deutsch - und wie verhält es sich zum Niederländischen? (1971), Deutsche Dialektologie (1977), Sprachatlas des nördlichen Rheinlands und des südöstlichen Niederlands "Fränkischer Sprachatlas" (1981, 1988, 1994, 2002) en in samenwerking met J. Taeldeman en G. Verleyen/C. De Wulf Fonologische atlas van de Nederlandse dialecten (1998, 2000, 2005). Het hoofddoel in deze hoor-/werkcolleges is om belangrijke taalkundige verworvenheden in verband met het Nederlands en zijn dialecten in het bewustzijn van belangstellenden te doen leven, zodat ze er ook actief en creatief mee leren om te gaan.
In de eerste reeks van vijf lessen zal de historische fonologie van het Nederlands worden behandeld, in het bijzonder die van het vocalisme, van het Westgermaans tot de moderne standaardtaal. Er wordt begonnen met de toelichting van een aantal grondbegrippen van die fonologie. Vervolgens wordt de geschiedenis van de vocalen en diftongen in etappen (van Westgermaans naar Oudnederlands, van Oudnederlands naar Middelnederlands, van Middelnederlands naar Nieuwnederlands) besproken aan de hand van talrijke voorbeelden, die de deelnemers in het etymologisch woordenboek van De Vries en De Tollenaere kunnen vinden. Het is de bedoeling dat zij zo actief mogelijk meewerken, wat door een afwisseling van uiteenzetting door de docent en gezamenlijke bespreking van het voorbeeldmateriaal bereikt moet worden. Daarbij wordt bijzondere aandacht besteed aan de structurele samenhang: op ieder ogenblik van haar bestaan vormt de fonologie van het Nederlands een geheel. Maar tegelijk is er aandacht voor de in de loop van de tijd groeiende diversiteit, die tot het ontstaan van een Nederlands dialectlandschap heeft geleid. Op een vergelijkbare manier, maar beknopter, zal de geschiedenis van het consonantisme worden behandeld, die ingewikkelder is dan men op het eerste gezicht zou denken.
In de tweede reeks komt de flexiemorfologie met de (o.a. syntactische) consequenties van haar geleidelijke afbouw aan de beurt. Door de werking van de in de eerste reeks behandelde klankwetten krijgen de woorden nieuwe gestalten. Deze geven aanleiding tot analogieën, waardoor het systeem in gewijzigde vorm kan blijven functioneren. Behandeld wordt vooral de verbuiging van de substantieven, naast die van de adnominale woorden, met de wisselwerking daartussen, die geleidelijk tot het ontstaan van een volslagen nieuw nominaal systeem heeft geleid. Een tweede complex vormt het werkwoord met zijn geleidelijke afbouw van oude, maar ook groei van flexieëlementen en met verschuivingen in de opbouw van de Nederlandse zin. In dit morfologische deel wordt de ontwikkeling eveneens met behulp van een periodisering onderzocht. Ook in de morfologie groeit geleidelijk de regionale diversiteit, waardoor een Nederlands dialectlandschap tot stand is gekomen. Dit vertoont regionale vernieuwingskernen, die dat landschap een zeer specifiek Nederlands uitzicht geven.
Registratie
Registratie is vereist en gebeurt via een e-mail naar dany.jaspers@hubrussel.be.
De kostprijs voor wie zich inschrijft voor 8 mei 2009 is € 50.
(voor VLDN-leden die hun contributie voldaan hebben: € 40)
De betaling gebeurt cash ter plaatse.
Wie zich inschrijft na 8 mei, betaalt € 80 (VLDN-leden die hun contributie voldaan hebben: € 70).
Waar?
Stadscampus Universiteit Antwerpen, Prinsstraat 13, lokaal A 107 (tweede binnenplaats, ingang zuilengalerij). Voor een plan van de stadscampus, zie http://www.ua.ac.be/main.aspx?c=.ROUTE&n=26518.
Wanneer?
Telkens op vrijdag van 14u tot 17u op de volgende data:
Historische fonologie: 15 mei, 5 juni, 12 juni, 19 juni en 26 juni 2009.
Flexiemorfologie: 2 oktober, 9 oktober,16 oktober, 23 oktober, 06 november 2009.
Lesmateriaal (mee te brengen naar de lezingen)
J. de Vries & F. de Tollenaere(2004, 23e druk). Etymologisch woordenboek. Utrecht: Het Spectrum ISBN 90 2749 199 2
Doelpubliek
Neerlandici, Germanisten, taalhistorici, en andere belangstellenden met taalkundige scholing.
